Phiên tòa diễn ra từ ngày 28/4 tại tòa án liên bang ở Oakland, California và đã kết thúc phần tranh luận vào 14/5. Bồi thẩm đoàn 9 người bắt đầu thảo luận ngày 18/5 để đưa ra phán quyết OpenAI nên được tái cấu trúc thế nào, mức bồi thường phải trả, có thể lên đến 150 tỷ USD, nếu Musk chiến thắng; hoặc không có biện pháp khắc phục nào nếu Musk thua.
NBC News đánh giá khoảng thời gian ba tuần qua cũng làm sáng tỏ cách thức mà các tòa án Mỹ xét xử tỷ phú và sự giàu có của những người tham gia. "Đây có lẽ là lần tiếp xúc nhiều nhất của các tỷ phú với người dân bình thường trong khoảng 10 năm qua", Catherine Bracy, CEO TechEquity - tổ chức vận động, giải quyết sự bất bình đẳng do ngành công nghệ tạo ra và cũng là một trong những người tham dự phiên tòa, nhận xét.
Phác họa của Reuters khi CEO OpenAI Sam Altman bị luật sư của Elon Musk chất vấn.
Dù kéo dài hơn nửa tháng, tòa án luôn chật kín luật sư cấp cao của các bên, cùng nhân chứng là những tên tuổi có tiếng trong giới công nghệ. Theo Wired, khi một tỷ phú muốn đi qua hành lang công cộng hoặc thang máy, nhân viên an ninh phải dọn đường. Một số thậm chí dùng đệm sang trọng để lót trên những chiếc ghế gỗ cứng trong phòng xử án khi ngồi.
Trong khi đó, theo CNBC, do nhận một số lời đe dọa tính mạng trước phiên tòa, Sam Altman và Elon Musk được phép vào tòa nhà qua cửa sau, không phải đi qua đám đông phóng viên ảnh. Tuy nhiên, hai tỷ phú vẫn bị yêu cầu phải trải qua nhiều khâu kiểm tra an ninh giống những người khác.
Thẩm phán Yvonne Gonzalez Rogers đã tóm tắt phiên tòa bằng cụm từ "tỷ phú đấu với tỷ phú". Trước khi bắt đầu, bà cam kết không để sự giàu có tác động đến hoạt động của tòa án. "Việc một số bên và nhân chứng có tầm ảnh hưởng lớn không có nghĩa là họ được hưởng đặc quyền", bà Rogers nói.
Quảng cáo
Trên bục nhân chứng, các tỷ phú lần lượt nhận chất vấn. Ở tuần thứ hai, Steven Molo, luật sư bên phía Musk, hỏi nhà đồng sáng lập kiêm Chủ tịch OpenAI Greg Brockman liệu có đúng là cổ phần của ông trong công ty được định giá 20 tỷ USD hay không. Brockman xác nhận, thậm chí cho biết "có thể đúng" khi nói đến con số 30 tỷ USD.
Molo đã gọi số tiền 30 tỷ USD "là ví dụ về sự giàu có bất chính", tố cáo Brockman và CEO OpenAI Sam Altman làm giàu cho bản thân bằng những mánh khóe trong một tổ chức phi lợi nhuận, ban đầu ra đời với sứ mệnh phát triển AI an toàn cho nhân loại. "Brockman chưa bao giờ đầu tư một xu ở đây", luật sư của Musk nói tại tòa.
"Ông ấy đã kiếm được hàng tỷ USD nhờ làm việc chăm chỉ và chấp nhận rủi ro", Bill Savitt, luật sư của OpenAI, phản bác
Thực tế, nhiều người có mặt trong phiên tòa là tỷ phú. Theo Bloomberg, Brockman là người giàu thứ hai ra làm chứng trong vụ án. Người đứng đầu là Musk với 814 tỷ USD, còn nhà đồng sáng lập OpenAI Ilya Sutskever có 7 tỷ USD, Altman 3,4 tỷ USD, Chủ tịch hội đồng quản trị OpenAI Bret Taylor 2,5 tỷ USD. CEO Microsoft Satya Nadella cũng sở hữu khối tài sản 1,3 tỷ USD. Ngoài ra, một số nhân chứng không có mặt và gửi lời khai qua video, như người đồng sáng lập Facebook Dustin Moskovitz (9,9 tỷ USD), hay nhà đồng sáng lập LinkedIn Reid Hoffman (2,7 tỷ USD).
Riêng với Altman, dù không sở hữu cổ phần trực tiếp tại OpenAI, ông lại nắm rất nhiều trong các công ty hợp tác với startup này, với tổng trị giá hơn hai tỷ USD. Theo ước tính của Forbes, Altman tích lũy được khối tài sản ròng 4 tỷ USD thông qua việc đầu tư mạo hiểm trước và trong thời gian làm việc tại OpenAI. Phía luật sư của Musk đánh giá, với những khoản đầu tư "tay trong", Altman vi phạm lòng tin và làm giàu bất chính. CEO OpenAI bác bỏ cáo buộc, cho biết "đã chủ động rút lui" khỏi những cuộc thảo luận quan trọng với những công ty mà ông đầu tư.
Bên ngoài tòa án, hàng trăm người tụ tập để phản đối hoặc ủng hộ các tỷ phú. Họ dựng nhiều đạo cụ nhằm chế giễu Musk, Altman hoặc cả hai. "Ông ta càng ngày càng hành động điên rồ, cực đoan, phân biệt chủng tộc và làm tôi phát điên", một người có tên Keith nói đến Elon Musk, nhưng cho biết cũng không ủng hộ Altman, OpenAI hay Microsoft.
Trong những ngày cuối của tuần thứ ba, Musk không tham dự phần phát biểu kết thúc phiên tranh tụng do tháp tùng Tổng thống Mỹ Donald Trump trong chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc. Luật sư Molo đã xin lỗi bồi thẩm đoàn về vấn đề này.
Trở lại bên trong tòa án, thẩm phán Rogers được đánh giá nghiêm khắc dù xung quanh đều là những người có tầm ảnh hưởng lớn. Richard Marcus, giáo sư luật tại Đại học California ở San Francisco, nói ông rất ấn tượng với cách xử lý kiên định của thẩm phán, bất chấp phòng xử án đầy những người giàu có vốn quen với việc luôn được nuông chiều theo ý mình.
"Bà ấy hoàn toàn làm chủ phiên tòa", Marcus nói.
Trong suốt phiên tòa, bà Rogers cũng ca ngợi bồi thẩm đoàn hội tụ từ nhiều tầng lớp thay vì những người "cùng đẳng cấp", đồng thời ám chỉ sự tương phản giữa họ với các nhân chứng và nguyên đơn tỷ phú. "Chúng ta có những người dân thường đánh giá độ tin cậy của nhân chứng", bà nói hôm 14/5.
Theo NBC News, chưa rõ điều gì sẽ xảy ra nếu bồi thẩm đoàn kết luận OpenAI và Microsoft hành động sai trái trong quá trình tái cấu trúc. Trong đơn kiện, Musk đã yêu cầu lệnh cấm vĩnh viễn để "tôn trọng các cam kết trong điều lệ ban đầu mà tổ chức phi lợi nhuận OpenAI được thành lập", cũng như một lệnh loại bỏ Altman và Brockman khỏi công ty sở hữu ChatGPT.
Bảo Lâm tổng hợp