Nhiều người được cảnh báo rằng việc thường xuyên thức giấc giữa đêm có thể xuất phát từ những hành vi vô thức đang "kéo dài vấn đề" và khiến tình trạng trở nên tồi tệ hơn. Nếu không được xử lý, họ có thể rơi vào trạng thái "kiệt sức hoàn toàn" vào ban ngày.

Chia sẻ trên podcast Body Composition Coach, Kathryn Pinkham, cựu nhân viên Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), là chuyên gia về mất ngủ, cho biết "chứng mất ngủ duy trì giấc ngủ" (sleep maintenance insomnia) là tình trạng khá phổ biến, khiến nhiều người thức giấc giữa đêm. Nguyên nhân thường gặp gồm lo âu, đau mạn tính và thay đổi nội tiết tố - và tình trạng này có thể nhanh chóng kéo theo những ảnh hưởng tiêu cực đến cuộc sống hàng ngày.

Kathryn giải thích: "Đó là sự kết hợp của việc không có đủ 'đà' để duy trì giấc ngủ suốt đêm, khiến chúng ta thức giấc vào khoảng 3 giờ sáng. Khi tỉnh dậy vào thời điểm này, hầu hết mọi người sẽ nhìn đồng hồ, từ đó bắt đầu lo lắng liệu mình đã ngủ đủ chưa và hoang mang về ngày hôm sau. Điều xảy ra là, nếu vào lúc 3 giờ sáng chúng ta trở nên quá chú ý đến việc mình đang thức, cơ thể sẽ coi đó là một vấn đề cần phản ứng. Khi đó, cơ chế 'chiến đấu hoặc bỏ chạy' sẽ được kích hoạt, khiến chúng ta càng khó ngủ trở lại".

Ảnh: iStock

Kathryn cho biết tình trạng này thường khiến nhiều người "kiệt sức hoàn toàn" nhưng lại khó thoát khỏi vòng lặp mà cơ thể đã quen coi là "bình thường". Theo chuyên gia, cơ thể con người có xu hướng ghi nhớ và duy trì các thói quen lặp lại, nhưng không thể phân biệt được đó là thói quen tốt hay xấu.

Các vấn đề dẫn đến tình trạng mất ngủ giữa đêm có thể xuất phát từ yếu tố tâm lý như lo âu, căng thẳng, trầm cảm, hoặc nguyên nhân thể chất như đau mạn tính hay chứng ngưng thở khi ngủ. Ngoài ra, chuyên gia cho rằng một số thói quen sinh hoạt cũng có thể góp phần gây ra tình trạng này, chẳng hạn sử dụng caffeine hoặc rượu bia vào buổi tối, hay duy trì lịch ngủ thất thường.

Mất ngủ là gì?

Mất ngủ (insomnia) là tình trạng rối loạn giấc ngủ diễn ra thường xuyên, không chỉ đơn thuần là một đêm ngủ kém. Theo Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), vấn đề này thường có thể cải thiện mà không cần dùng thuốc, chủ yếu thông qua việc điều chỉnh thói quen sinh hoạt.

Người bị mất ngủ thường gặp các biểu hiện như khó đi vào giấc, thức giấc nhiều lần trong đêm, nằm trằn trọc, thức dậy quá sớm và không thể ngủ lại. Dù đã ngủ, họ vẫn cảm thấy mệt mỏi khi thức dậy, khó ngủ bù vào ban ngày, đồng thời dễ cáu gắt, thiếu tập trung và uể oải trong sinh hoạt hàng ngày.

Cách khắc phục chứng mất ngủ

Kathryn cho rằng thay vì cố gắng loại bỏ nguyên nhân gây ra tình trạng này - điều không dễ nếu liên quan đến yếu tố thể chất hoặc tâm lý. Giải pháp hiệu quả hơn là điều chỉnh lại "thói quen" mà cơ thể đã hình thành. Theo bà, việc nhận diện được mô thức ngủ mà cơ thể đang duy trì là chìa khóa để thiết lập lại đồng hồ sinh học theo nhịp điệu phù hợp hơn, từ đó hạn chế tình trạng thức giấc vào khoảng 3 giờ sáng.

Bà cho biết: "Bạn đã hình thành một thói quen bất lợi... Điều cần thay đổi là những hành vi đang duy trì thói quen đó. Tác nhân ban đầu gây mất ngủ không phải trọng tâm, vì đó không phải yếu tố khiến vấn đề kéo dài. Cốt lõi nằm ở cách chúng ta phản ứng với giấc ngủ và cảm nhận của mình về việc ngủ".

Theo Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), người bị mất ngủ đôi khi được khuyến nghị áp dụng liệu pháp nhận thức - hành vi (CBT), thông qua các buổi trị liệu trực tiếp với chuyên gia hoặc chương trình tự hỗ trợ trực tuyến. Phương pháp này giúp thay đổi những suy nghĩ và hành vi cản trở giấc ngủ.

Hiện nay, các bác sĩ đa khoa (GP) hiếm khi kê đơn thuốc ngủ để điều trị. Nguyên nhân là do loại thuốc này có thể gây ra tác dụng phụ nghiêm trọng và dẫn đến phụ thuộc. Thuốc ngủ thường chỉ được sử dụng trong thời gian rất ngắn, vài ngày đến vài tuần, và chỉ áp dụng khi tình trạng mất ngủ nghiêm trọng, các phương pháp điều trị khác không hiệu quả.

Hướng Dương (Theo Express)